Wat er binnenin gebeurt
Ontwikkeling begint bij wat zich binnen iemand afspeelt: overtuigingen, gedachten, gevoelens, lichaamssensaties en de neiging om iets te doen. Een gevoel kan ontstaan in contact met een ander. Wat zich daarna in jou voltrekt, is van jou. Je vat het nooit helemaal, en dat hoeft ook niet. Wij oefenen met opmerken en vertragen: wat gebeurt er nu?
Wie dat moment leert opmerken, krijgt de ruimte om te kiezen. De leidinggevende die de irritatie voelt, kan dan eerst vragen hoe de fout is ontstaan. De adviseur kan benoemen wat het overleg met hem doet. De deelnemer die het even niet weet, kan zichzelf de tijd geven.
Tussen prikkel en reactie zit een moment.
Patronen die logisch zijn
Ieder mens denkt, voelt en handelt vanuit patronen die logisch zijn gezien eerdere ervaringen. Die patronen vormen samen een verhaal dat betekenis geeft aan je verleden, houvast biedt in het heden en een voorspelling doet over de toekomst. Ze helpen je en ze belemmeren je. Werken met je patronen betekent dat je gaat zien welke je volgt en wat die je opleveren, zonder een patroon meteen te lezen als een oordeel over wie je bent.
Dat geldt ook voor hoe je naar anderen kijkt. De vraag verschuift van "wat is er mis met die collega" naar "hoe is dit gedrag logisch geworden". Die vraag brengt mildheid en nieuwsgierigheid, en vanuit daar ontstaat ruimte om iets anders te kiezen.
De lens
In ons werk gebruiken we een tekening van een oog met een filter. Normen, waarden, ervaringen en gewoontes vormen samen een lens waardoor je kijkt. Die lens geeft selectief aandacht en vervormt. Wat zie je, wat mis je, wat vul je in? Wanneer iemand zeker weet hoe iets zit, is dat voor ons een signaal om te vertragen.
Hoe wij daarin werken
In onze trajecten geven we hier bewust tijd en taal voor: een vraag over het moment, ruimte voor stilte, een ervaring die eerst even mag sudderen voordat we hem duiden. Naar binnen kijken ontwikkel je door het veel te doen. We vergelijken het met een donkere kamer instappen: eerst zie je niets, dan schimmen, dan contouren en uiteindelijk herken je de bank. Oefenen kan met meditatie, schrijven, coaching, supervisie en in de groep.
Wat het oplevert
Mensen die opmerken wat er in hen gebeurt voordat ze reageren, oordelen minder snel en verkrampen minder onder druk. Ze kennen hun eigen patronen en kiezen vaker bewust. Dat ziet een organisatie terug in hoe een leidinggevende een lastig gesprek voert en in hoe een medewerker omgaat met een fout. En het is de basis voor de volgende laag: wie zichzelf kan waarnemen, kan de ander werkelijk zien.